Hiện nay, đã có Nghị định số 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư 2025 thay thế Nghị định số 31/2021/NĐ-CP. Nghị định có hiệu lực từ ngày 31/03/2026. Văn bản này góp phần hoàn thiện khung pháp lý về hoạt động đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư trong quá trình triển khai dự án. Sau đây, Hãng Luật VILAW tổng hợp những điểm mới đáng chú ý của Nghị định này.
Tóm tắt các điểm mới đáng chú ý của Nghị định 96/2026/NĐ-CP
Nghị định 96/2026/NĐ-CP mang đến nhiều sự cải cách mạnh mẽ về thủ tục hành chính, bao gồm các nội dung trọng tâm sau:
- Thủ tục đầu tư đặc biệt – cơ chế “luồng xanh” để thu hút đầu tư;
- Nhiều chính sách mới về ưu đãi đầu tư, tập trung trong lĩnh vực AI, Bán dẫn, Dữ liệu;
- Cho phép thành lập tổ chức kinh tế trước khi có Giấy chứng nhận đầu tư;
- Quy định rõ 6 điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư;
- Có thể nộp hồ sơ đầu tư trực tuyến sử dụng chữ ký số hoặc không sử dụng chữ ký số;
- Ban hành mới về danh mục nghề nghề hạn chế tiếp cận thị trường;
- Không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư do sắp xếp đơn vị hành chính.
Thủ tục đầu tư đặc biệt – cơ chế “luồng xanh” để thu hút đầu tư
Một trong điểm mới mang tính đột phá của Nghị định 96/2026/NĐ-CP là việc cụ thể hóa “Thủ tục đầu tư đặc biệt” (quy định từ Điều 46 đến Điều 50):
- Trường hợp được áp dụng: Nhà đầu tư được quyền lựa chọn đăng ký đầu tư đặc biệt đối với dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao.
- Thủ tục pháp lý: Thay vì phải trải qua quy trình thẩm định phức tạp và kéo dài về xây dựng, môi trường và phòng cháy chữa cháy trước khi cấp phép như trước đây, nhà đầu tư chỉ cần nộp hồ sơ kèm theo văn bản cam kết.
- Thời gian giải quyết: Ban quản lý các khu kinh tế, khu công nghệ cao có trách nhiệm đánh giá hồ sơ và cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong vòng 15 ngày làm việc.
Cơ chế này chuyển đổi phương thức quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, giúp giảm thiểu chi phí tuân thủ và rút ngắn đáng kể thời gian đưa dự án vào vận hành.
Nhiều chính sách ưu đãi đầu tư, tập trung lĩnh vực AI, Bán dẫn
Nghị định 96/2026/NĐ-CP đã loại bỏ triệt để dự án “xí phần” nhờ cơ chế ngưỡng giải ngân bắt buộc, chỉ dự án rót vốn thực mới được hưởng ưu đãi. Danh mục ngành nghề ưu đãi đầu tư được áp dụng từ ngày 31/3/2026 cụ thể như sau:
Đối với ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư
- Nhóm công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ thông tin, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp môi trường được mở rộng lên 16 ngành nghề.
- Các lĩnh vực nông nghiệp (8 ngành), bảo vệ môi trường và hạ tầng (6 ngành) tiếp tục được giữ ổn định.
- Bổ sung mới nhóm dự án thuộc danh mục công trình quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Đối với ngành nghề ưu đãi đầu tư
- Nhóm khoa học công nghệ, điện tử, cơ khí, vật liệu, công nghệ thông tin tăng lên 23 ngành nghề.
- Nhóm nông nghiệp tăng lên 13 ngành nghề. Nhóm bảo vệ môi trường và hạ tầng tăng lên 25 ngành nghề.
- Nhóm văn hóa – xã hội – thể thao – y tế bổ sung lĩnh vực mang tính chiến lược là đào tạo nguồn nhân lực phục vụ đổi mới sáng tạo.
Phân cấp mạnh trong xác định địa bàn ưu đãi đầu tư
Thay vì Chính phủ ban hành danh mục địa bàn ưu đãi như trước đây, từ ngày 31/3/2026, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được trao quyền chủ động xác định và công bố địa bàn ưu đãi đầu tư đến cấp xã, đồng thời gửi Bộ Tài chính để tổng hợp.
Cho phép thành lập tổ chức kinh tế trước khi có Giấy chứng nhận đầu tư
Căn cứ khoản 4 Điều 72 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày thành lập, tổ chức kinh tế phải:
- Hoàn thành thủ tục để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư thực hiện dự án đầu tư phù hợp với ngành, nghề kinh doanh.
- Chỉ được điều chỉnh nội dung đăng ký doanh nghiệp để bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh khác sau khi đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
6 điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư
Theo khoản 3 Điều 39, cơ quan đăng ký đầu tư cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) trong thời hạn 10 ngày làm việc khi dự án đáp ứng 6 điều kiện sau:
- Về ngành nghề: Không thuộc ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh.
- Về địa điểm thực hiện: Phải có tài liệu chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp.
- Về quy hoạch: Dự án phải phù hợp với quy hoạch cấp quốc gia, vùng hoặc tỉnh.
- Về chỉ tiêu kinh tế: Đáp ứng điều kiện về suất đầu tư và số lượng lao động.
- Về tiếp cận thị trường: Đáp ứng các điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài.
- Về công nghệ: Đáp ứng các yêu cầu về sử dụng công nghệ đối với các dự án phải lấy ý kiến.
Nộp hồ sơ trực tuyến (Có chữ ký số hoặc Không chữ ký số)
Quy trình sử dụng Chữ ký số
- Tải văn bản đã ký số lên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư.
- Nhận Giấy biên nhận trực tuyến ngay lập tức.
- Cơ quan đăng ký thông báo trong 05 ngày làm việc nếu hồ sơ chưa hợp lệ. Cấp phép trong 10 ngày làm việc.
Quy trình KHÔNG sử dụng Chữ ký số
- Tải bản điện tử (chưa ký số) lên Hệ thống.
- Khi hồ sơ đạt yêu cầu, nhà đầu tư nộp bản giấy để đối chiếu trong 30 ngày kể từ khi nhận thông báo. Quá thời hạn này, hồ sơ điện tử sẽ hết hiệu lực.
Danh mục nghề nghề hạn chế tiếp cận thị trường
Tại Phụ lục I kèm theo Nghị định đã quy định rõ:
Cấm tuyệt đối FDI
23 ngành, nghề cấm nhà đầu tư nước ngoài bao gồm: Báo chí; thăm dò ý kiến công chúng; công chứng, thừa phát lại; hàng hóa độc quyền nhà nước; điều tra, an ninh; thu gom rác sinh hoạt trực tiếp...
Tiếp cận có điều kiện
62 ngành nghề có điều kiện: Dầu khí, hàng không, viễn thông, tài chính, ngân hàng. Quản lý, vận hành nền tảng TMĐT trung gian, mạng xã hội hoạt động TMĐT.
Không phải điều chỉnh chủ trương đầu tư do sắp xếp đơn vị hành chính
Điều 51 bổ sung trường hợp nhà đầu tư không phải thực hiện thủ tục chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư trong các trường hợp:
- Thay đổi thông tin về địa điểm đầu tư do sắp xếp đơn vị hành chính.
- Thay đổi diện tích sử dụng đất nhưng vẫn ở địa điểm đã được phê duyệt.
- Điều chỉnh thời hạn hoạt động của dự án do chậm được bàn giao đất.